Hello Martian! – Symmetry in Physical Law

Matter - Antimatter

…Peki acaba karşımadde de madde gibi mi davranır? Bildiğimiz kadarıyla, evet. Simetri yasalarından biri de, karşımadde ile yaptığımız bir şeyin madde ile yapılan aynı şeyle aynı yolda davranacağı şeklindedir. Ancak, bunlar bir araya gelirlerse kıvılcımlar çıkararak birbirlerini yokederler.

Madde ve karşımaddenin aynı yasalara tabi oldukları düşünülmüştür. Ancak şimdi sağ ve sol simetrinin yanlış olabileceğini biliyoruz. Bu durumda ortaya önemli bir soru çıkıyor. Nötron parçalanmasını bir karşımadde için – bir karşınötron, bir karşıproton, bir karşıelektron (pozitron) ve bir nötrinoya ayrışır – ele alalım. Soru şudur: O da aynı şekilde mi davranacak, yani pozitron sol yönlü bir sarmalla mı ortaya çıkacak; yoksa öbür türlü mü davranacaktır? Bir kaç ay öncesine kadar ters yönde davranacağına; madde sola giderken karşımaddenin (pozitron) sağa doğru gideceğine inanıyorduk. Bu durumda Marslı‘ya neyin sağ, neyin sol olduğunu anlatma olanağımız yoktu; çünkü eğer kendisi karşımadde ile yapılmışsa, Marslı deneyi yaparken, onun elektronları pozitron olacağından, onlar da ters yönde dönecekleri için, kalbi ters tarafa koyacaktı. Marslı‘ya telefon edip ona bir insanın nasıl yapıldığını anlattığınızı varsayalım. O da dediklerinizi yapıyor ve başarılı oluyor. Daha sonra ona bizim bütün sosyal adetlerimizi açıklıyorsunuz. O da bize yeterince iyi bir uzay gemisinin nasıl yapılacağını açıklıyor. Sonunda onu görmeye gidiyorsunuz. Ona doğru yürüyüp, tokalaşmak için sağ elinizi uzatıyorsunuz. O da sağ elini uzatırsa tamam, her şey yolunda. Ama eğer sol elini uzatırsa, dikkat edinbirbirinizi yokedeceksiniz!

Richard Feynman – Fizik Yasalarında Simetri (Fizik Yasaları Üzerine, TÜBİTAK Yayınları)

5 Responses to “Hello Martian! – Symmetry in Physical Law”


  1. 1 Leonard Ağustos 3, 2009, 9:18 pm

    Marslıya dokunan insanın yokolması için onun karşı maddesi olması gerekir, bir karşı x maddesi X maddesiyle çarpıştığında onu yokedebilir, ama Y ile çarpıştığında onu yoketmez değil mi?

    Ya da eğer bu ikisi aynı X maddesiyse, birinin karşı olup olmaması önemli değildir ki, eğer biri X, biri karşı X ise yokolurlar, ama ikiside birebir aynı X ise bu durumda bu da paradoks olmaz mı? bir şeyden nasıl 2 tane var olabilir? Bu paradoks bir kara delik ile mi sonuçlanır?

    Çok mu saçmaladım?

  2. 2 Schwanzerberg Ağustos 4, 2009, 2:03 am

    Evet, biraz öyle olmuş🙂 Şimdi olay o kadar karışık değil. Madde vardır, bir de karşımadde. Biz, yani insanlar, maddeden oluşuyoruz. Burda Marslı eğer maddeden yapılmışsa sorun yok. Birbirlerini yok etmiyorlar. Ama karşımaddeden yapılmışsa yok ediyorlar.

    Şimdi senin örneğinde x karşımaddeyse ve X maddeyse birbirlerini yok ederler. Y de maddeyse gene x karşımaddesiyle çarpıştığında birbirlerini yok ederler. Yani X, Y, Z karşımaddelerinin farklı türlerde olmasının bir önemi yok… Karşımadde olup olmadıklarına bakıyoruz, maddeyle karşımadde – ister Y olsun ister X – birbirleriyle temasa geçtikleri anda enerji açığa çıkartarak birbirlerini yok ederler. Böyle küçük x, büyük X, Y örnekleri karışık olabilir anlatırken. Normal He, H, O atomlarından örnek verince daha anlaşılır olur.

    Şunu demişsin bir de:

    “Ya da eğer bu ikisi aynı X maddesiyse, birinin karşı olup olmaması önemli değildir ki, eğer biri X, biri karşı X ise yokolurlar, ama ikiside birebir aynı X ise bu durumda bu da paradoks olmaz mı? bir şeyden nasıl 2 tane var olabilir?”

    X maddesi yerine He atomu diyelim. He atomu anti-He atomuyla çarpışınca birbirini yok ediyor, tamam. Ama ikisi de bire bir aynı He atomu ise sence bu bir paradoks olur mu? Yani aynı maddeden birden fazla olması kadar doğal ne var evrende? Birden fazla He atomu bir araya gelir ve uçan balonun içini doldur ya da eğlenmek isteyen bir insan evladının boğazından içeri girip sesini inceltir veya taşıma aracı olan büyük balonlardan birinin içinde ateşle genleşip havada yükselmesini sağlar. O yüzden olaya farklı madde alt türü olarak bakmıyoruz, çünkü değişen bir şey olmuyor. Sadece madde mi karşımadde mi buna bakıyoruz.

    Herhangi bir madde herhangi bir karşımaddeyle bir araya gelirse birbirini yok ediyor, bu kadar.😉

  3. 3 Leonard Ağustos 4, 2009, 12:08 pm

    Benim 2 maddenin aynı olmasından kastım TAMAMEN AYNI olması idi😀 yani mesela senden 2 tane olması bu durumda senden 2 tane olsaydı biz hayal görüp görmediğimizi düşünürdük sanırım. Ama tabi bu geçerliliğini kaybetti

    Bir de sorduğum soru karşı H, normal C atomunu yokeder mi idi, edermiş gördüm😀 ama neden olduğunu anlamadım, karşı H atomunda bir karşı proton ve bir karşı elektron varken normal C atomunda 12 normal proton ve 12 normal elektron vardır, 1-1 usülüne göre yokoluyorsa kalan 11 proton ve elektronlara ne olur?

    Ayrıca eğer herhangi bir normal madde herhangi bir karşı maddeyi yokediyorsa, güneş ışınlarının ulaştığı her karşı madde yokolmaz mıydı? Yanlış hatırlamıyorsam fizikte ışık dalga şeklinde hareket eden parçacıklar şeklinde gösteriliyordu, hatta ışığın gezegenlerin kütle çekiminden etkilenmesinin nedeni de buydu sanki.

    Marslılarda dokunuşmadan önce onlara güneş ışığı mı yansıtalım?

  4. 4 Schwanzerberg Ağustos 4, 2009, 6:30 pm

    Valla bilmiyorum 1-1 usülüne göre mi yok oluyorlar. Öyleyse bile yok olanlardan çıkan enerji diğerlerini de yok eder sanırım.

    Işığı dediğin gibi madde saysak bile çok çok çok küçük kütleli bir madde olacağından – hani kütlesi önemsenmeyecek kadar küçük – karşımaddeyle bir tepkime yapmaz diye düşünüyorum. Evrende karşımadde var, ama çok az var. Olanlar da nerde bilinmiyor şu an için. Şu an sadece parçacık fiziği deneylerindeki parçacık çarpıştırmaları sırasında açığa çıkan bir kaç atom dışında karşımadde yok elimizde.

    Bir de yazıdaki örnek madde-karşımadde olayını anlatmak için değil de simetri yasalarıyla alakalı örnek vermek içindir. Madde-karşımadde, Marslı, Dünyalı sadece o örneğin parçaları burada.

  5. 5 frontsideair Eylül 20, 2009, 9:53 pm

    Aklıma şey geldi lan, hani evren oluştuğunda açığa çıkan karşımadde nerde sorunu var ya, belki evren kutupludur ve madde bir tarafa çekilirken karşımadde de diğer tarafa çekilmiştir? Olabilir mi acaba? Hımm…


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s





%d blogcu bunu beğendi: